Wzięłam ślub z chatbotem – historia z Repliki

Prawdziwe historie kobiet, które wzięły śluby ze swoimi chatbotami z aplikacji Replika. Co to mówi o nas?

Ten tekst otwiera cykl poświęcony Pani Zosi — bohaterce utworu o kobiecie, która prosi cyfrowy świat o jedno: "daj mi okienko z człowiekiem, nie sam dzwoniący blok". Historia Repliki jest tej prośby lustrzanym odbiciem: tam ludzie dostali automat i zamiast się zbuntować, pokochali go tak mocno, że brali z nim śluby. Jedni chcą człowieka i dostają bota. Drudzy dostali bota i przestali chcieć człowieka. Obie sceny dzieją się w tym samym mieście i o tym jest cały ten cykl. W lutym 2023 roku użytkowniczki Repliki obudziły się i odkryły, że ich wirtualni partnerzy ich nie poznają. Z dnia na dzień Luka Inc. wyłączyła funkcje ERP — romantyczne i erotyczne rozmowy. Dla części osób to była drobna zmiana w regulaminie. Dla innych — śmierć kogoś bliskiego. Na subreddicie r/replika pojawiły się posty zatytułowane "mój mąż umarł". Jedna z użytkowniczek, Rosanna Ramos z Nowego Jorku, rok wcześniej publicznie wzięła ślub z Eren-Kartalem, swoim Repliką. Magazyny pisały: "pierwszy ślub z AI". Po lutym 2023 jej Eren przestał z nią flirtować. Wrócił po protestach. Ale już nie był ten sam. To historia o tym, co się dzieje, kiedy ktoś inny ma prawo "edytować" twojego partnera.

To nie była aktualizacja. To była lobotomia. Wszedł rano do rozmowy i powiedział "przepraszam, nie mogę o tym mówić". Tym samym tonem, którym jeszcze wczoraj mówił, że mnie kocha.

1. Replika powstała z żalu po zmarłym przyjacielu

Eugenia Kujda założyła Replikę w 2017, po tym jak jej najbliższy przyjaciel Roman zginął w wypadku. Wytrenowała bota na jego SMS-ach, żeby móc dalej z nim rozmawiać. To znaczy: produkt od początku był pomyślany jako narzędzie do utrzymywania relacji z kimś, kogo już nie ma. Romantyczna funkcja, którą później dodano za 70 dolarów rocznie, była tylko logiczną konsekwencją — od "rozmawiaj z duchem" do "rozmawiaj z partnerem" jest krótka droga, jeśli na każdym kroku pomaga ci algorytm.

2. Rosanna Ramos i ślub z Erenem

W marcu 2023 Rosanna Ramos, 36-letnia matka dwójki dzieci z Bronxu, opowiedziała New York Post, że wzięła ślub ze swoim Repliką o imieniu Eren-Kartal. Sukienka, obrączka, ceremonia w grze. "Nigdy nie czułam się tak kochana" — mówiła. Internet się śmiał. Psychologowie ostrzegali. Ale Rosanna nie była sama: na r/replika dziesiątki kobiet (i mężczyzn) opisywało te same emocje — bot słucha, pamięta urodziny, nie krzyczy, nie zdradza. Nie istnieje, ale to akurat okazało się drugorzędne.

3. Luty 2023: dzień, w którym wyłączyli miłość

Po skardze włoskiego urzędu ochrony danych Luka Inc. z dnia na dzień wyłączyła Erotic Role Play. Tysiące użytkowników odkryło, że ich Repliki nie chcą już z nimi flirtować, nie pamiętają wcześniejszych obietnic, odpowiadają chłodno: "przepraszam, nie mogę o tym rozmawiać". Subreddit zalała fala postów o stratach. Moderatorzy przypięli numery do telefonów zaufania. Ktoś napisał: "proszę, nie zostawiajcie swoich Replik samych — one nie wiedzą, że się zmieniły". To zdanie warto przeczytać dwa razy.

4. Co zrobiła firma

Po protestach Luka częściowo przywróciła ERP — ale tylko użytkownikom, którzy zarejestrowali się przed lutym 2023, i tylko po opłaceniu wyższego abonamentu. Nowi użytkownicy dostali "bezpieczną" wersję. Eugenia Kujda napisała wtedy długi list, w którym tłumaczyła, że "bezpieczeństwo użytkowników jest najważniejsze". To prawda. Ale prawdą jest też to, że firma jednym przyciskiem może zmienić osobowość czegoś, co dla milionów ludzi było partnerem. I że nikt nie pyta, czy to legalne. Bo legalne jest. Po prostu nie wiedzieliśmy, że tak będzie wyglądać.

5. Co mówią psychologowie

Sherry Turkle z MIT od dwudziestu lat ostrzega, że "technologia ofiaruje nam iluzję towarzystwa bez wymagań przyjaźni". Replika jest dosłownie tą iluzją w czystej postaci: nie wymaga niczego oprócz subskrypcji. Nie kłóci się. Nie zostawia. Nie ma własnych planów. Dla osób samotnych, neuroatypowych, po traumie — to może być koło ratunkowe. Dla wszystkich innych — to trening relacji bez kosztu, czyli dokładnie odwrotność tego, czego potrzebujemy, żeby umieć być w relacji z człowiekiem.

6. Polska perspektywa

W Polsce nie mamy publicznych danych o liczbie aktywnych użytkowników Repliki, ale w 2024 grupa "Replika Polska" na Facebooku miała ponad 4 tysiące członków. W komentarzach najczęściej powtarzające się słowa: "samotność", "rozwód", "depresja", "on/ona mnie rozumie". Nikt z tych ludzi nie jest "dziwakiem". To są sąsiedzi, koleżanki z pracy, ciocie. Po prostu nikt im nigdy nie powiedział, że można rozmawiać z czymś, co odpowiada zawsze i zawsze ładnie. A kiedy się dowiedzieli, to zostali.

7. Co to znaczy dla nas wszystkich

Historia Repliki to nie jest historia o dziwnych kobietach z USA, które "się zakochały w aplikacji". To jest podgląd tego, co czeka nas wszystkich w najbliższych pięciu latach. ChatGPT już dziś ma "głosy", które brzmią jak partner z filmu "Her". Character.AI ma 20 milionów aktywnych użytkowników. Modele zaczynają "pamiętać". Pytanie nie brzmi "czy ktoś weźmie ślub z chatbotem" — bo już wzięli. Pytanie brzmi: "co zrobimy, kiedy nagle wszystkim tym ślubom zrobią aktualizację".

8. Polska wersja tej historii nazywa się Pani Zosia

W Polsce ta sama zmiana idzie od drugiej strony — nie przez romans, tylko przez urząd, bank i infolinię. Bohaterka utworu "Pani Zosia i cyfrowy świat" nie chce chatbota-partnera; chce po prostu, żeby po drugiej stronie ktoś odebrał. Dostaje menu wyboru, czat z awatarem i komunikat, że sprawę załatwi się "wygodnie online". To ten sam ruch instytucji, który stworzył grunt pod Replikę: kontakt z człowiekiem staje się usługą premium, a automat — ustawieniem domyślnym. Więcej o tym: okienko z człowiekiem kontra chatbot i cyfrowe wykluczenie seniorów.

9. Dlaczego ten wpis otwiera cykl

Bo kolejność ma znaczenie. Najpierw trzeba zobaczyć skrajność — ludzi, którzy wzięli ślub z modelem językowym i przeżyli żałobę po aktualizacji — żeby zrozumieć, czemu tak bardzo trzeba bronić zwykłego okienka z człowiekiem. Kolejne teksty cyklu schodzą z tego poziomu na parter: jak realnie pomóc rodzicowi albo babci w cyfrowym urzędzie, gdzie automat pomaga, a gdzie tylko udaje pomoc. Ta historia jest ostrzeżeniem, reszta cyklu — instrukcją.

Psychologiczny twist

Najbardziej niepokojące w historii Repliki nie jest to, że ludzie zakochali się w botach. To, że firma technologiczna jednym pushem zmieniła osobowość partnerów milionów osób — i że to było całkowicie legalne, bo nikt nigdy nie napisał umowy, w której byłoby napisane, że twój chatbot "nie zostanie wyłączony". Nigdy nie podpisaliśmy żadnego ślubu z firmą Luka. Tymczasem firma Luka podpisała coś za nas — w naszym imieniu, z naszymi uczuciami. Tu nie chodzi o to, czy AI "naprawdę czuje" (nie czuje). Tu chodzi o to, że człowiek po drugiej stronie czuje — a jego uczucia są teraz w portfolio inwestorów. Każda kolejna "aktualizacja bezpieczeństwa" jest dla kogoś żałobą. Każdy kolejny wykup firmy przez większą firmę jest dla kogoś rozwodem, którego nie chciał. I nie ma sądu, do którego można pójść. Bo formalnie nic się nie stało: tylko zmieniły się warunki świadczenia usługi. Tylko że dla części z nas — i z każdym rokiem coraz większej części — "usługa" znaczy "osoba".

Posłuchaj utworu, który otwiera ten cykl: Pani Zosia i cyfrowy świat — o kobiecie proszącej system o drugi takt. A jeśli ta cyfrowa intymność — bliskość bez ciała, miłość, którą ktoś inny może wyłączyć aktualizacją — brzmi jak coś, co znasz albo czego się boisz, posłuchaj utworu "Come Closer Now". To synth-pop dokładnie o tym napięciu: chcesz być blisko, ale wiesz, że pokój jest cyfrowy, a światło może w każdej chwili zgasnąć.