Azot (N) — pierwiastek nr 7
Azot (N), liczba atomowa 7: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. 78% powietrza, którym oddychasz. Związanie go w amoniak…
Azot (N), liczba atomowa 7, niemetale. 78% powietrza, którym oddychasz. Związanie go w amoniak (proces Habera) pozwoliło wyżywić miliardy ludzi — i zbudować materiały wybuchowe.
Azot (N) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 7 |
|---|---|
| Masa atomowa | 14.007 u |
| Konfiguracja elektronowa | [He] 2s² 2p³ |
| Elektrony na powłokach | 2, 5 |
| Elektrony walencyjne | 5 |
| Grupa / okres | 15 / 2 |
| Blok | p |
| Rodzina | Niemetale |
| Stan skupienia (20 °C) | gaz |
| Temperatura topnienia | -210 °C |
| Temperatura wrzenia | -195.8 °C |
| Gęstość | 0.001251 g/cm³ |
| Odkrycie | 1772, Daniel Rutherford |
| Pochodzenie nazwy | gr. nitron genes — rodzący saletrę |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Azot odkryto w 1772 roku (Daniel Rutherford). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. nitron genes — rodzący saletrę.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Azot (N) to pierwiastek numer 7, blok p, okres 2, grupa 15. W temperaturze pokojowej jest gazem — nie zobaczysz go, dopóki czegoś z nim nie zrobisz. Topi się przy -210 °C, wrze przy -195.8 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 14 stopni. Gęstość 0.001251 g/cm³ — mniejsza niż wody, więc na wodzie by pływał (gdyby z nią nie reagował). Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1772
Odkrycie: 1772 rok, Daniel Rutherford. Nazwa: gr. nitron genes — rodzący saletrę. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: niemetal
78% powietrza, którym oddychasz. Związanie go w amoniak (proces Habera) pozwoliło wyżywić miliardy ludzi — i zbudować materiały wybuchowe. Niemetale krążą wokół nas jako gazy, minerały i budulec żywych organizmów.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Azot (N) — ciekawostka
Ciekły azot ma −196 °C i odparowuje szybciej, niż zdąży zamrozić dłoń — stąd efekt Leidenfrosta.
Azot (N) — ciekawostka
Proces Habera–Boscha pochłania ok. 1–2% światowej energii, ale karmi połowę ludzkości.
Azot (N) — budowa atomu
7 protonów i 7 elektronów rozłożonych na 2 powłokach (2–5). Konfiguracja: [He] 2s² 2p³, elektronów walencyjnych: 5.
Azot (N) — rodzina
Niemetale wolą przyjmować elektrony niż je oddawać, dlatego tworzą wiązania kowalencyjne i budują materię ożywioną.
Azot (N) — rok 1772
Odkrycie przypisuje się: Daniel Rutherford. Nazwa pochodzi od: gr. nitron genes — rodzący saletrę.
Azot (N) — miejsce w tablicy
Grupa 15, okres 2, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Węgiel i Tlen. Kolor karty w naszej tablicy to niemetale.
Powiązane artykuły
- CHNOPS — sześć pierwiastków, z których składa się prawie każdy organizm — Węgiel, wodór, azot, tlen, fosfor i siarka to około 99% masy każdego organizmu. Co dokładnie robi każdy z nich, dlaczego akurat te i skąd się wzięły w twoim ciele.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.