Bor (B) — pierwiastek nr 5
Bor (B), liczba atomowa 5: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Pochłania neutrony, więc trafia do prętów regulacyjnych…
Bor (B), liczba atomowa 5, półmetale. Pochłania neutrony, więc trafia do prętów regulacyjnych reaktorów. W szkle borokrzemowym zapewnia odporność na szok termiczny.
Bor (B) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 5 |
|---|---|
| Masa atomowa | 10.81 u |
| Konfiguracja elektronowa | [He] 2s² 2p¹ |
| Elektrony na powłokach | 2, 3 |
| Elektrony walencyjne | 3 |
| Grupa / okres | 13 / 2 |
| Blok | p |
| Rodzina | Półmetale |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 2076 °C |
| Temperatura wrzenia | 3927 °C |
| Gęstość | 2.34 g/cm³ |
| Odkrycie | 1808, Humphry Davy, Gay-Lussac |
| Pochodzenie nazwy | od arab. buraq — borax |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Bor odkryto w 1808 roku (Humphry Davy, Gay-Lussac). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: od arab. buraq — borax.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Bor (B) to pierwiastek numer 5, blok p, okres 2, grupa 13. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 2076 °C, wrze przy 3927 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 1851 stopni. Gęstość 2.34 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1808
Odkrycie: 1808 rok, Humphry Davy, Gay-Lussac. Nazwa: od arab. buraq — borax. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: półmetal
Pochłania neutrony, więc trafia do prętów regulacyjnych reaktorów. W szkle borokrzemowym zapewnia odporność na szok termiczny. Półmetale prowadzą prąd „tylko trochę” — i właśnie dlatego zbudowano na nich całą elektronikę.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Bor (B) — budowa atomu
5 protonów i 5 elektronów rozłożonych na 2 powłokach (2–3). Konfiguracja: [He] 2s² 2p¹, elektronów walencyjnych: 3.
Bor (B) — rodzina
Półmetale przewodzą prąd tylko na życzenie — na tej właściwości stoi cała elektronika.
Bor (B) — rok 1808
Odkrycie przypisuje się: Humphry Davy, Gay-Lussac. Nazwa pochodzi od: od arab. buraq — borax.
Bor (B) — miejsce w tablicy
Grupa 13, okres 2, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Beryl i Węgiel. Kolor karty w naszej tablicy to półmetale.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.