Cer (Ce) — pierwiastek nr 58
Cer (Ce), liczba atomowa 58: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Najczęstszy z metali ziem rzadkich. W kamieniu do zapalniczki…
Cer (Ce), liczba atomowa 58, lantanowce. Najczęstszy z metali ziem rzadkich. W kamieniu do zapalniczki iskrzy, bo jego opiłki zapalają się od tarcia.
Cer (Ce) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 58 |
|---|---|
| Masa atomowa | 140.12 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 4f¹ 5d¹ 6s² |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 20, 8, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 3 / 6 |
| Blok | f |
| Rodzina | Lantanowce |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 795 °C |
| Temperatura wrzenia | 3443 °C |
| Gęstość | 6.77 g/cm³ |
| Odkrycie | 1803, Berzelius, Klaproth |
| Pochodzenie nazwy | od planetoidy Ceres |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Cer odkryto w 1803 roku (Berzelius, Klaproth). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: od planetoidy Ceres.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Cer (Ce) to pierwiastek numer 58, blok f, okres 6, grupa 3. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 795 °C, wrze przy 3443 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2648 stopni. Gęstość 6.77 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1803
Odkrycie: 1803 rok, Berzelius, Klaproth. Nazwa: od planetoidy Ceres. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: lantanowiec
Najczęstszy z metali ziem rzadkich. W kamieniu do zapalniczki iskrzy, bo jego opiłki zapalają się od tarcia. Lantanowce to ciche serce elektroniki: magnesy, luminofory ekranów, lasery i optyka.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Cer (Ce) — budowa atomu
58 protonów i 58 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–20–8–2). Konfiguracja: [Xe] 4f¹ 5d¹ 6s², elektronów walencyjnych: 2.
Cer (Ce) — rodzina
Lantanowce to „metale ziem rzadkich”, które wcale nie są rzadkie — trudne jest ich rozdzielenie, bo są niemal identyczne chemicznie.
Cer (Ce) — rok 1803
Odkrycie przypisuje się: Berzelius, Klaproth. Nazwa pochodzi od: od planetoidy Ceres.
Cer (Ce) — miejsce w tablicy
Grupa 3, okres 6, blok f. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Lantan i Prazeodym. Kolor karty w naszej tablicy to lantanowce.
Powiązane artykuły
- Siedemnaście metali w twojej kieszeni — lantanowce, bez których nie ma telefonu — Neodym, dysproz, europ, itr: co robią metale ziem rzadkich w telefonie, dlaczego wcale nie są rzadkie i skąd bierze się problem z ich wydobyciem oraz recyklingiem.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.