Cez (Cs) — pierwiastek nr 55
Cez (Cs), liczba atomowa 55: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Złocisty metal topiący się w dłoni; jego drganie definiuje…
Cez (Cs), liczba atomowa 55, metale alkaliczne. Złocisty metal topiący się w dłoni; jego drganie definiuje sekundę w układzie SI. Z wodą reaguje wybuchowo.
Cez (Cs) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 55 |
|---|---|
| Masa atomowa | 132.91 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s¹ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 18, 8, 1 |
| Elektrony walencyjne | 1 |
| Grupa / okres | 1 / 6 |
| Blok | s |
| Rodzina | Metale alkaliczne |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 28.4 °C |
| Temperatura wrzenia | 671 °C |
| Gęstość | 1.93 g/cm³ |
| Odkrycie | 1860, Robert Bunsen, Gustav Kirchhoff |
| Pochodzenie nazwy | łac. caesius — błękitny |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Cez odkryto w 1860 roku (Robert Bunsen, Gustav Kirchhoff). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: łac. caesius — błękitny.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Cez (Cs) to pierwiastek numer 55, blok s, okres 6, grupa 1. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 28.4 °C, wrze przy 671 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 643 stopni. Gęstość 1.93 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1860
Odkrycie: 1860 rok, Robert Bunsen, Gustav Kirchhoff. Nazwa: łac. caesius — błękitny. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: alkaliczny
Złocisty metal topiący się w dłoni; jego drganie definiuje sekundę w układzie SI. Z wodą reaguje wybuchowo. Metale alkaliczne rzadko spotyka się „na surowo” — trafiają do nas w postaci soli, nawozów, leków i elektrolitów w bateriach.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Cez (Cs) — ciekawostka
Sekunda jest zdefiniowana przez drgania atomu cezu-133 — 9 192 631 770 razy.
Cez (Cs) — ciekawostka
Topi się w dłoni (28,5 °C), ale w kontakcie z wodą eksploduje.
Cez (Cs) — budowa atomu
55 protonów i 55 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–18–8–1). Konfiguracja: [Xe] 6s¹, elektronów walencyjnych: 1.
Cez (Cs) — rodzina
Metale alkaliczne mają jeden elektron na ostatniej powłoce i oddają go przy pierwszej okazji — dlatego w naturze nie występują w stanie wolnym.
Cez (Cs) — rok 1860
Odkrycie przypisuje się: Robert Bunsen, Gustav Kirchhoff. Nazwa pochodzi od: łac. caesius — błękitny.
Cez (Cs) — miejsce w tablicy
Grupa 1, okres 6, blok s. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Ksenon i Bar. Kolor karty w naszej tablicy to metale alkaliczne.
Powiązane artykuły
- Metale alkaliczne — lit, sód, potas i cała chemia twojego nastroju — Lit, sód, potas, rubid, cez i frans: rodzina pierwiastków, które wybuchają w wodzie, przewodzą myśli i od lat 40. stabilizują nastrój. Chemia, historia i psychologia w jednym.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.