Cyna (Sn) — pierwiastek nr 50
Cyna (Sn), liczba atomowa 50: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Z miedzią daje brąz — stop, który nazwał epokę. Zgięty pręt…
Cyna (Sn), liczba atomowa 50, metale poprzejściowe. Z miedzią daje brąz — stop, który nazwał epokę. Zgięty pręt cyny „krzyczy” charakterystycznym trzaskiem.
Cyna (Sn) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 50 |
|---|---|
| Masa atomowa | 118.71 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Kr] 5s² 4d¹⁰ 5p² |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 18, 4 |
| Elektrony walencyjne | 4 |
| Grupa / okres | 14 / 5 |
| Blok | p |
| Rodzina | Metale poprzejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 231.9 °C |
| Temperatura wrzenia | 2602 °C |
| Gęstość | 7.31 g/cm³ |
| Odkrycie | znany od starożytności |
| Pochodzenie nazwy | łac. stannum |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Cyna towarzyszy ludziom dłużej niż sama chemia. Używano go, wytapiano i wyceniano na długo przed tym, zanim ktokolwiek zapytał, z czego właściwie jest zbudowany — a gdy w XIX wieku porządkowano tablicę pierwiastków, po prostu wpisano go do niej jako oczywistość.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Cyna (Sn) to pierwiastek numer 50, blok p, okres 5, grupa 14. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 231.9 °C, wrze przy 2602 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2370 stopni. Gęstość 7.31 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: od starożytności
Znany od starożytności — nikt nie „odkrył” go w nowoczesnym sensie, ludzie po prostu używali go, zanim nauczyli się nazywać pierwiastki. Nazwa: łac. stannum.
Głos codzienności: poprzejściowy
Z miedzią daje brąz — stop, który nazwał epokę. Zgięty pręt cyny „krzyczy” charakterystycznym trzaskiem. Metale poprzejściowe są miękkie i topią się nisko — stąd lutowanie, odlewy, folie i powłoki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Cyna (Sn) — ciekawostka
„Zaraza cynowa”: w mrozie cyna biała rozsypuje się w szary proszek — psuła organy i guziki mundurów.
Cyna (Sn) — ciekawostka
Brąz, czyli miedź z cyną, dał nazwę całej epoce.
Cyna (Sn) — budowa atomu
50 protonów i 50 elektronów rozłożonych na 5 powłokach (2–8–18–18–4). Konfiguracja: [Kr] 5s² 4d¹⁰ 5p², elektronów walencyjnych: 4.
Cyna (Sn) — rodzina
Metale poprzejściowe są miękkie i nisko topliwe — bliżej im do niemetali niż typowym metalom.
Cyna (Sn) — znany od zawsze
Cyna był używany, zanim ktokolwiek nazwał go pierwiastkiem — nie ma daty odkrycia ani jednego odkrywcy.
Cyna (Sn) — miejsce w tablicy
Grupa 14, okres 5, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Ind i Antymon. Kolor karty w naszej tablicy to metale poprzejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.