Glin (Al) — pierwiastek nr 13
Glin (Al), liczba atomowa 13: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. W XIX wieku droższy od złota — Napoleon III podawał na nim…
Glin (Al), liczba atomowa 13, metale poprzejściowe. W XIX wieku droższy od złota — Napoleon III podawał na nim obiady najważniejszym gościom. Dziś puszka po napoju.
Glin (Al) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 13 |
|---|---|
| Masa atomowa | 26.982 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ne] 3s² 3p¹ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 3 |
| Elektrony walencyjne | 3 |
| Grupa / okres | 13 / 3 |
| Blok | p |
| Rodzina | Metale poprzejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 660.3 °C |
| Temperatura wrzenia | 2470 °C |
| Gęstość | 2.7 g/cm³ |
| Odkrycie | 1825, Hans Christian Ørsted |
| Pochodzenie nazwy | łac. alumen — ałun |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Glin odkryto w 1825 roku (Hans Christian Ørsted). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: łac. alumen — ałun.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Glin (Al) to pierwiastek numer 13, blok p, okres 3, grupa 13. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 660.3 °C, wrze przy 2470 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 1810 stopni. Gęstość 2.7 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1825
Odkrycie: 1825 rok, Hans Christian Ørsted. Nazwa: łac. alumen — ałun. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: poprzejściowy
W XIX wieku droższy od złota — Napoleon III podawał na nim obiady najważniejszym gościom. Dziś puszka po napoju. Metale poprzejściowe są miękkie i topią się nisko — stąd lutowanie, odlewy, folie i powłoki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Glin (Al) — ciekawostka
Czapka pomnika Waszyngtona to odlew z glinu — w 1884 roku był to luksus.
Glin (Al) — ciekawostka
Recykling puszki zużywa ok. 5% energii potrzebnej do wytopu glinu z boksytu.
Glin (Al) — budowa atomu
13 protonów i 13 elektronów rozłożonych na 3 powłokach (2–8–3). Konfiguracja: [Ne] 3s² 3p¹, elektronów walencyjnych: 3.
Glin (Al) — rodzina
Metale poprzejściowe są miękkie i nisko topliwe — bliżej im do niemetali niż typowym metalom.
Glin (Al) — rok 1825
Odkrycie przypisuje się: Hans Christian Ørsted. Nazwa pochodzi od: łac. alumen — ałun.
Glin (Al) — miejsce w tablicy
Grupa 13, okres 3, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Magnez i Krzem. Kolor karty w naszej tablicy to metale poprzejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.