Has (Hs) — pierwiastek nr 108
Has (Hs), liczba atomowa 108: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Prawdopodobnie najgęstszy pierwiastek w ogóle, gdyby dało…
Has (Hs), liczba atomowa 108, metale przejściowe. Prawdopodobnie najgęstszy pierwiastek w ogóle, gdyby dało się go zważyć w kawałku.
Has (Hs) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 108 |
|---|---|
| Masa atomowa | 269 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Rn] 7s² 5f¹⁴ 6d⁶ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 32, 14, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 8 / 7 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | brak danych |
| Temperatura wrzenia | brak danych |
| Gęstość | 40.7 g/cm³ |
| Odkrycie | 1984, GSI Darmstadt |
| Pochodzenie nazwy | łac. Hassia — Hesja |
| Promieniotwórczy | tak |
Kontekst historyczny odkrycia
Has nie leżał w żadnej skale. W 1984 roku (GSI Darmstadt) wytworzono go sztucznie, bombardując cięższe jądra lżejszymi. Takie pierwiastki żyją krótko, a ich „istnienie” potwierdza się po śladach rozpadu, nie po bryłce w gablocie.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Has (Hs) to pierwiastek numer 108, blok d, okres 7, grupa 8. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Temperatur przemian nie zmierzono wiarygodnie — pierwiastek istnieje zbyt krótko. Gęstość 40.7 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Jest promieniotwórczy: jądro rozpada się samo, a każda praca z nim to praca w osłonach.
Głos historii: 1984
Odkrycie: 1984 rok, GSI Darmstadt. Nazwa: łac. Hassia — Hesja. To pierwiastek pracowni, nie kopalni: powstał w akceleratorze albo w reaktorze, w ilościach liczonych czasem w pojedynczych atomach.
Głos codzienności: przejściowy
Prawdopodobnie najgęstszy pierwiastek w ogóle, gdyby dało się go zważyć w kawałku. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Has (Hs) — budowa atomu
108 protonów i 108 elektronów rozłożonych na 7 powłokach (2–8–18–32–32–14–2). Konfiguracja: [Rn] 7s² 5f¹⁴ 6d⁶, elektronów walencyjnych: 2.
Has (Hs) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Has (Hs) — rok 1984
Odkrycie przypisuje się: GSI Darmstadt. Nazwa pochodzi od: łac. Hassia — Hesja.
Has (Hs) — promieniotwórczy
Każdy izotop has rozpada się samoczynnie. To pierwiastek transuranowy — na Ziemi praktycznie nie występuje naturalnie, powstaje w akceleratorach i reaktorach.
Has (Hs) — ciężar
Przy gęstości 40.7 g/cm³ litrowa butelka tego pierwiastka ważyłaby ponad 41 kg.
Has (Hs) — miejsce w tablicy
Grupa 8, okres 7, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Bohr i Meitner. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.