Jod (I) — pierwiastek nr 53
Jod (I), liczba atomowa 53: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Sublimuje w fioletowe opary. Bez niego tarczyca nie zrobi…
Jod (I), liczba atomowa 53, halogeny. Sublimuje w fioletowe opary. Bez niego tarczyca nie zrobi hormonów — stąd sól jodowana i płyn Lugola.
Jod (I) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 53 |
|---|---|
| Masa atomowa | 126.9 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Kr] 5s² 4d¹⁰ 5p⁵ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 18, 7 |
| Elektrony walencyjne | 7 |
| Grupa / okres | 17 / 5 |
| Blok | p |
| Rodzina | Halogeny |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 113.7 °C |
| Temperatura wrzenia | 184.3 °C |
| Gęstość | 4.933 g/cm³ |
| Odkrycie | 1811, Bernard Courtois |
| Pochodzenie nazwy | gr. iodes — fioletowy |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Jod odkryto w 1811 roku (Bernard Courtois). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. iodes — fioletowy.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Jod (I) to pierwiastek numer 53, blok p, okres 5, grupa 17. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 113.7 °C, wrze przy 184.3 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 71 stopni. Gęstość 4.933 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1811
Odkrycie: 1811 rok, Bernard Courtois. Nazwa: gr. iodes — fioletowy. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: halogen
Sublimuje w fioletowe opary. Bez niego tarczyca nie zrobi hormonów — stąd sól jodowana i płyn Lugola. Halogeny prawie zawsze spotykamy związane w solach — jako środki dezynfekcyjne, leki i dodatki do wody.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Jod (I) — ciekawostka
Sublimuje — ze stanu stałego przechodzi wprost w fioletową parę.
Jod (I) — ciekawostka
Jodowanie soli zlikwidowało w Polsce endemię wola tarczycowego.
Jod (I) — budowa atomu
53 protonów i 53 elektronów rozłożonych na 5 powłokach (2–8–18–18–7). Konfiguracja: [Kr] 5s² 4d¹⁰ 5p⁵, elektronów walencyjnych: 7.
Jod (I) — rodzina
Halogeny do kompletu brakuje jednego elektronu — stąd ich agresywność i sole, które tworzą (gr. „rodzące sól”).
Jod (I) — rok 1811
Odkrycie przypisuje się: Bernard Courtois. Nazwa pochodzi od: gr. iodes — fioletowy.
Jod (I) — miejsce w tablicy
Grupa 17, okres 5, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Tellur i Ksenon. Kolor karty w naszej tablicy to halogeny.
Powiązane artykuły
- Halogeny — rodzina, która zawsze czegoś od ciebie chce — Fluor, chlor, brom, jod, astat: dlaczego halogeny są tak agresywne, skąd wziął się jod w soli, czym naprawdę pachnie basen i co robiły bromki w dawnej psychiatrii.
Jod w grach wskazuje.pl
- Warzywniak Kamila — Warzywniak — mikroelementy i tarczyca
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.