Osm (Os) — pierwiastek nr 76
Osm (Os), liczba atomowa 76: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Najgęstszy pierwiastek świata: kostka o boku 10 cm waży 22…
Osm (Os), liczba atomowa 76, metale przejściowe. Najgęstszy pierwiastek świata: kostka o boku 10 cm waży 22 kg. Jego tlenek śmierdzi i niszczy wzrok.
Osm (Os) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 76 |
|---|---|
| Masa atomowa | 190.23 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d⁶ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 14, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 8 / 6 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 3033 °C |
| Temperatura wrzenia | 5012 °C |
| Gęstość | 22.59 g/cm³ |
| Odkrycie | 1803, Smithson Tennant |
| Pochodzenie nazwy | gr. osme — zapach |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Osm odkryto w 1803 roku (Smithson Tennant). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. osme — zapach.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Osm (Os) to pierwiastek numer 76, blok d, okres 6, grupa 8. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 3033 °C, wrze przy 5012 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 1979 stopni. Gęstość 22.59 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1803
Odkrycie: 1803 rok, Smithson Tennant. Nazwa: gr. osme — zapach. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Najgęstszy pierwiastek świata: kostka o boku 10 cm waży 22 kg. Jego tlenek śmierdzi i niszczy wzrok. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Osm (Os) — ciekawostka
Najgęstszy naturalny pierwiastek — sześcian o boku 10 cm waży 22,6 kg.
Osm (Os) — ciekawostka
Jego tlenek pachnie ostro i uszkadza rogówkę; stąd nazwa od gr. osme — zapach.
Osm (Os) — budowa atomu
76 protonów i 76 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–32–14–2). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d⁶, elektronów walencyjnych: 2.
Osm (Os) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Osm (Os) — rok 1803
Odkrycie przypisuje się: Smithson Tennant. Nazwa pochodzi od: gr. osme — zapach.
Osm (Os) — ciężar
Przy gęstości 22.59 g/cm³ litrowa butelka tego pierwiastka ważyłaby ponad 23 kg.
Osm (Os) — ogniotrwały
Topi się dopiero w 3033 °C — powyżej temperatury płomienia palnika acetylenowego.
Osm (Os) — miejsce w tablicy
Grupa 8, okres 6, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Ren i Iryd. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.