Rtęć (Hg) — pierwiastek nr 80
Rtęć (Hg), liczba atomowa 80: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Jedyny metal ciekły w pokojowej temperaturze. Kapelusznicy…
Rtęć (Hg), liczba atomowa 80, metale przejściowe. Jedyny metal ciekły w pokojowej temperaturze. Kapelusznicy zatruwali się nią przy filcowaniu — stąd „szalony jak kapelusznik”.
Rtęć (Hg) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 80 |
|---|---|
| Masa atomowa | 200.59 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d¹⁰ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 18, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 12 / 6 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | ciecz |
| Temperatura topnienia | -38.8 °C |
| Temperatura wrzenia | 356.7 °C |
| Gęstość | 13.534 g/cm³ |
| Odkrycie | znany od starożytności |
| Pochodzenie nazwy | łac. hydrargyrum — wodne srebro |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Rtęć towarzyszy ludziom dłużej niż sama chemia. Używano go, wytapiano i wyceniano na długo przed tym, zanim ktokolwiek zapytał, z czego właściwie jest zbudowany — a gdy w XIX wieku porządkowano tablicę pierwiastków, po prostu wpisano go do niej jako oczywistość.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Rtęć (Hg) to pierwiastek numer 80, blok d, okres 6, grupa 12. W temperaturze pokojowej jest cieczą — to klub liczący raptem kilku członków w całej tablicy. Topi się przy -38.8 °C, wrze przy 356.7 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 396 stopni. Gęstość 13.534 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: od starożytności
Znany od starożytności — nikt nie „odkrył” go w nowoczesnym sensie, ludzie po prostu używali go, zanim nauczyli się nazywać pierwiastki. Nazwa: łac. hydrargyrum — wodne srebro.
Głos codzienności: przejściowy
Jedyny metal ciekły w pokojowej temperaturze. Kapelusznicy zatruwali się nią przy filcowaniu — stąd „szalony jak kapelusznik”. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Rtęć (Hg) — ciekawostka
Jedyny metal ciekły w temperaturze pokojowej — i neurotoksyna, przez którą „szaleli kapelusznicy”.
Rtęć (Hg) — ciekawostka
Konwencja z Minamaty stopniowo wycofuje rtęć z termometrów i amalgamatów.
Rtęć (Hg) — budowa atomu
80 protonów i 80 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–32–18–2). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d¹⁰, elektronów walencyjnych: 2.
Rtęć (Hg) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Rtęć (Hg) — znany od zawsze
Rtęć był używany, zanim ktokolwiek nazwał go pierwiastkiem — nie ma daty odkrycia ani jednego odkrywcy.
Rtęć (Hg) — ciecz w pokojówce
Tylko dwa pierwiastki są ciekłe w 20 °C: rtęć i brom. Kilka kolejnych (gal, cez, frans, rubid) topi się od ciepła dłoni.
Rtęć (Hg) — miejsce w tablicy
Grupa 12, okres 6, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Złoto i Tal. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Powiązane artykuły
- Ołów, rtęć, mangan — metale, które potrafią zmienić charakter człowieka — Ołów w benzynie, rtęć u kapeluszników, mangan u spawaczy, tal jako trucizna doskonała: jak metale ciężkie wpływają na układ nerwowy i co z tego zostało w naszych domach.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.