Sód (Na) — pierwiastek nr 11
Sód (Na), liczba atomowa 11: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Kroi się nożem i tańczy po wodzie, wybuchając. W soli…
Sód (Na), liczba atomowa 11, metale alkaliczne. Kroi się nożem i tańczy po wodzie, wybuchając. W soli kuchennej to on odpowiada za smak i za przewodzenie impulsów w twoich nerwach.
Sód (Na) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 11 |
|---|---|
| Masa atomowa | 22.99 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ne] 3s¹ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 1 |
| Elektrony walencyjne | 1 |
| Grupa / okres | 1 / 3 |
| Blok | s |
| Rodzina | Metale alkaliczne |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 97.8 °C |
| Temperatura wrzenia | 883 °C |
| Gęstość | 0.971 g/cm³ |
| Odkrycie | 1807, Humphry Davy |
| Pochodzenie nazwy | arab. natrun — soda |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Sód odkryto w 1807 roku (Humphry Davy). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: arab. natrun — soda.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Sód (Na) to pierwiastek numer 11, blok s, okres 3, grupa 1. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 97.8 °C, wrze przy 883 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 785 stopni. Gęstość 0.971 g/cm³ — mniejsza niż wody, więc na wodzie by pływał (gdyby z nią nie reagował). Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1807
Odkrycie: 1807 rok, Humphry Davy. Nazwa: arab. natrun — soda. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: alkaliczny
Kroi się nożem i tańczy po wodzie, wybuchając. W soli kuchennej to on odpowiada za smak i za przewodzenie impulsów w twoich nerwach. Metale alkaliczne rzadko spotyka się „na surowo” — trafiają do nas w postaci soli, nawozów, leków i elektrolitów w bateriach.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Sód (Na) — ciekawostka
Uliczne lampy sodowe dają jedną, wąską barwę światła — dlatego w ich blasku nie widać kolorów.
Sód (Na) — ciekawostka
Pompa sodowo-potasowa w twoich komórkach zjada nawet jedną trzecią energii spoczynkowej organizmu.
Sód (Na) — budowa atomu
11 protonów i 11 elektronów rozłożonych na 3 powłokach (2–8–1). Konfiguracja: [Ne] 3s¹, elektronów walencyjnych: 1.
Sód (Na) — rodzina
Metale alkaliczne mają jeden elektron na ostatniej powłoce i oddają go przy pierwszej okazji — dlatego w naturze nie występują w stanie wolnym.
Sód (Na) — rok 1807
Odkrycie przypisuje się: Humphry Davy. Nazwa pochodzi od: arab. natrun — soda.
Sód (Na) — miejsce w tablicy
Grupa 1, okres 3, blok s. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Neon i Magnez. Kolor karty w naszej tablicy to metale alkaliczne.
Powiązane artykuły
- Metale alkaliczne — lit, sód, potas i cała chemia twojego nastroju — Lit, sód, potas, rubid, cez i frans: rodzina pierwiastków, które wybuchają w wodzie, przewodzą myśli i od lat 40. stabilizują nastrój. Chemia, historia i psychologia w jednym.
- CHNOPS — sześć pierwiastków, z których składa się prawie każdy organizm — Węgiel, wodór, azot, tlen, fosfor i siarka to około 99% masy każdego organizmu. Co dokładnie robi każdy z nich, dlaczego akurat te i skąd się wzięły w twoim ciele.
Sód w grach wskazuje.pl
- Warzywniak Kamila — Ogórek kiszony — sód, którego zwykle mamy za dużo
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.