Tul (Tm) — pierwiastek nr 69
Tul (Tm), liczba atomowa 69: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Najrzadszy stabilny lantanowiec. Napromieniowany służy jako…
Tul (Tm), liczba atomowa 69, lantanowce. Najrzadszy stabilny lantanowiec. Napromieniowany służy jako przenośne źródło promieni X.
Tul (Tm) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 69 |
|---|---|
| Masa atomowa | 168.93 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹³ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 31, 8, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 3 / 6 |
| Blok | f |
| Rodzina | Lantanowce |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1545 °C |
| Temperatura wrzenia | 1950 °C |
| Gęstość | 9.32 g/cm³ |
| Odkrycie | 1879, Per Teodor Cleve |
| Pochodzenie nazwy | od Thule — mitycznej Północy |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Tul odkryto w 1879 roku (Per Teodor Cleve). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: od Thule — mitycznej Północy.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Tul (Tm) to pierwiastek numer 69, blok f, okres 6, grupa 3. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1545 °C, wrze przy 1950 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 405 stopni. Gęstość 9.32 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1879
Odkrycie: 1879 rok, Per Teodor Cleve. Nazwa: od Thule — mitycznej Północy. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: lantanowiec
Najrzadszy stabilny lantanowiec. Napromieniowany służy jako przenośne źródło promieni X. Lantanowce to ciche serce elektroniki: magnesy, luminofory ekranów, lasery i optyka.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Tul (Tm) — budowa atomu
69 protonów i 69 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–31–8–2). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f¹³, elektronów walencyjnych: 2.
Tul (Tm) — rodzina
Lantanowce to „metale ziem rzadkich”, które wcale nie są rzadkie — trudne jest ich rozdzielenie, bo są niemal identyczne chemicznie.
Tul (Tm) — rok 1879
Odkrycie przypisuje się: Per Teodor Cleve. Nazwa pochodzi od: od Thule — mitycznej Północy.
Tul (Tm) — miejsce w tablicy
Grupa 3, okres 6, blok f. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Erb i Iterb. Kolor karty w naszej tablicy to lantanowce.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.