Uran (U) — pierwiastek nr 92
Uran (U), liczba atomowa 92: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Zanim odkryto rozszczepienie, barwił szkło na fluorescencyjną…
Uran (U), liczba atomowa 92, aktynowce. Zanim odkryto rozszczepienie, barwił szkło na fluorescencyjną zieleń. Jego promieniowanie doprowadziło Marię Curie do radu.
Uran (U) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 92 |
|---|---|
| Masa atomowa | 238.03 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Rn] 5f³ 6d¹ 7s² |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 22, 8, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 3 / 7 |
| Blok | f |
| Rodzina | Aktynowce |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1132 °C |
| Temperatura wrzenia | 4131 °C |
| Gęstość | 19.1 g/cm³ |
| Odkrycie | 1789, Martin Heinrich Klaproth |
| Pochodzenie nazwy | od planety Uran |
| Promieniotwórczy | tak |
Kontekst historyczny odkrycia
Uran odkryto w 1789 roku (Martin Heinrich Klaproth). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: od planety Uran.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Uran (U) to pierwiastek numer 92, blok f, okres 7, grupa 3. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1132 °C, wrze przy 4131 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2999 stopni. Gęstość 19.1 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Jest promieniotwórczy: jądro rozpada się samo, a każda praca z nim to praca w osłonach.
Głos historii: 1789
Odkrycie: 1789 rok, Martin Heinrich Klaproth. Nazwa: od planety Uran. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: aktynowiec
Zanim odkryto rozszczepienie, barwił szkło na fluorescencyjną zieleń. Jego promieniowanie doprowadziło Marię Curie do radu. Aktynowce to domena energetyki jądrowej, medycyny izotopowej i laboratoriów w osłonach.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Uran (U) — ciekawostka
Zanim poznano promieniotwórczość, barwiono nim żółto-zielone szkło (uranowe „vaseline glass”).
Uran (U) — ciekawostka
Naturalny reaktor jądrowy działał 1,7 mld lat temu w Oklo w Gabonie — całkiem sam.
Uran (U) — budowa atomu
92 protonów i 92 elektronów rozłożonych na 7 powłokach (2–8–18–32–22–8–2). Konfiguracja: [Rn] 5f³ 6d¹ 7s², elektronów walencyjnych: 2.
Uran (U) — rodzina
Wszystkie aktynowce są promieniotwórcze; większość z nich nie istniała na Ziemi, zanim ich nie zsyntezowano.
Uran (U) — rok 1789
Odkrycie przypisuje się: Martin Heinrich Klaproth. Nazwa pochodzi od: od planety Uran.
Uran (U) — promieniotwórczy
Każdy izotop uran rozpada się samoczynnie. W naturze towarzyszy rudom uranu i toru.
Uran (U) — ciężar
Przy gęstości 19.1 g/cm³ litrowa butelka tego pierwiastka ważyłaby ponad 19 kg.
Uran (U) — miejsce w tablicy
Grupa 3, okres 7, blok f. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Protaktyn i Neptun. Kolor karty w naszej tablicy to aktynowce.
Powiązane artykuły
- Radioaktywność bez paniki — banany, granitowy blat i radon w piwnicy — Skąd bierze się naturalne promieniowanie tła, ile realnie „świecą” banany i granit, dlaczego radon jest jedynym, którym warto się przejąć, i jak czytać dawki w milisiwertach.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.