Aktyn (Ac) — pierwiastek nr 89
Aktyn (Ac), liczba atomowa 89: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Świeci w ciemności bladoniebiesko, 150 razy silniej…
Aktyn (Ac), liczba atomowa 89, aktynowce. Świeci w ciemności bladoniebiesko, 150 razy silniej promieniotwórczy od radu. Otwiera szereg aktynowców.
Aktyn (Ac) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 89 |
|---|---|
| Masa atomowa | 227 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Rn] 6d¹ 7s² |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 19, 8, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 3 / 7 |
| Blok | f |
| Rodzina | Aktynowce |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1050 °C |
| Temperatura wrzenia | 3200 °C |
| Gęstość | 10.07 g/cm³ |
| Odkrycie | 1899, André-Louis Debierne |
| Pochodzenie nazwy | gr. aktis — promień |
| Promieniotwórczy | tak |
Kontekst historyczny odkrycia
Przełom XIX i XX wieku to czas widm, wyładowań i promieniotwórczości. Aktyn wyodrębniono w 1899 roku (André-Louis Debierne) — w epoce, gdy Maria Skłodowska-Curie przerabiała tony odpadów po uranie, a fizyka i chemia zaczęły mówić jednym językiem.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Aktyn (Ac) to pierwiastek numer 89, blok f, okres 7, grupa 3. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1050 °C, wrze przy 3200 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2150 stopni. Gęstość 10.07 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Jest promieniotwórczy: jądro rozpada się samo, a każda praca z nim to praca w osłonach.
Głos historii: 1899
Odkrycie: 1899 rok, André-Louis Debierne. Nazwa: gr. aktis — promień. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: aktynowiec
Świeci w ciemności bladoniebiesko, 150 razy silniej promieniotwórczy od radu. Otwiera szereg aktynowców. Aktynowce to domena energetyki jądrowej, medycyny izotopowej i laboratoriów w osłonach.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Aktyn (Ac) — budowa atomu
89 protonów i 89 elektronów rozłożonych na 7 powłokach (2–8–18–32–19–8–2). Konfiguracja: [Rn] 6d¹ 7s², elektronów walencyjnych: 2.
Aktyn (Ac) — rodzina
Wszystkie aktynowce są promieniotwórcze; większość z nich nie istniała na Ziemi, zanim ich nie zsyntezowano.
Aktyn (Ac) — rok 1899
Odkrycie przypisuje się: André-Louis Debierne. Nazwa pochodzi od: gr. aktis — promień.
Aktyn (Ac) — promieniotwórczy
Każdy izotop aktyn rozpada się samoczynnie. W naturze towarzyszy rudom uranu i toru.
Aktyn (Ac) — miejsce w tablicy
Grupa 3, okres 7, blok f. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Rad i Tor. Kolor karty w naszej tablicy to aktynowce.
Powiązane artykuły
- Ćma nie leci do lampy. Pył, kolory i nocne supermoce motyla — Pył ćmy to tysiące łusek. Poznaj ich kolory, nocny lot, słuch i prawdziwą ćmę, która zainspirowała utwór DJ Kamila.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.