Chrom (Cr) — pierwiastek nr 24
Chrom (Cr), liczba atomowa 24: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Nazwany od barwy swoich związków — rubin jest czerwony…
Chrom (Cr), liczba atomowa 24, metale przejściowe. Nazwany od barwy swoich związków — rubin jest czerwony przez chrom. Chromowanie daje lustrzany, niekorodujący połysk.
Chrom (Cr) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 24 |
|---|---|
| Masa atomowa | 51.996 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ar] 3d⁵ 4s¹ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 12, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 6 / 4 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1907 °C |
| Temperatura wrzenia | 2671 °C |
| Gęstość | 7.15 g/cm³ |
| Odkrycie | 1797, Louis-Nicolas Vauquelin |
| Pochodzenie nazwy | gr. chroma — barwa |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Chrom odkryto w 1797 roku (Louis-Nicolas Vauquelin). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. chroma — barwa.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Chrom (Cr) to pierwiastek numer 24, blok d, okres 4, grupa 6. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1907 °C, wrze przy 2671 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 764 stopni. Gęstość 7.15 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1797
Odkrycie: 1797 rok, Louis-Nicolas Vauquelin. Nazwa: gr. chroma — barwa. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Nazwany od barwy swoich związków — rubin jest czerwony przez chrom. Chromowanie daje lustrzany, niekorodujący połysk. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Chrom (Cr) — ciekawostka
Nazwa od greckiego „chroma” — barwa; jego związki dają zieleń, żółć i czerwień rubinu.
Chrom (Cr) — ciekawostka
Chrom(VI) jest rakotwórczy, chrom(III) to śladowy mikroelement.
Chrom (Cr) — budowa atomu
24 protonów i 24 elektronów rozłożonych na 4 powłokach (2–8–12–2). Konfiguracja: [Ar] 3d⁵ 4s¹, elektronów walencyjnych: 2.
Chrom (Cr) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Chrom (Cr) — rok 1797
Odkrycie przypisuje się: Louis-Nicolas Vauquelin. Nazwa pochodzi od: gr. chroma — barwa.
Chrom (Cr) — miejsce w tablicy
Grupa 6, okres 4, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Wanad i Mangan. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Powiązane artykuły
- Historia Krakowa — 9 faktów, o których pewnie nie miałeś pojęcia — Devet zaskakujących faktów z historii Krakowa: hejnał z urwaną nutą, czakra na Wawelu, Wolne Miasto Kraków 1815–1846, Lajkonik z 1287, Sukiennice po pożarze 1555, Nowa Huta jako bunt na Stalina, Dama z gronostajem, smok Kadłubka i Wieliczka jako 1/3 budżetu królewskiego. Z datami, źródłami i kontekstem — bez folklorystycznej waty.
- Portrety śmieci — co naprawdę zostaje po nadmiernej konsumpcji (fotoesej + twarde dane) — 2,24 mld ton odpadów rocznie, 481 mld butelek PET, 62 mln ton e-waste, mikroplastik w 58% tętnic — fotoesej z wizualizacjami danych i cytatami (Slovic, Lembke, Schwartz). Cztery portrety śmieci: katedra, makro, twarz, vanitas. Bez moralizatorstwa.
- Guilty pleasure — co to znaczy i dlaczego wstydzimy się rzeczy, które nikomu nie szkodzą — Guilty pleasure to przyjemność plus wstyd społeczny w jednym pakiecie. Czym dokładnie jest, skąd bierze się wina za czytanie plotek i co ten wstyd mówi o nas jako o społeczeństwie.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.