Radon (Rn) — pierwiastek nr 86
Radon (Rn), liczba atomowa 86: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Promieniotwórczy gaz sączący się z granitu do piwnic —…
Radon (Rn), liczba atomowa 86, gazy szlachetne. Promieniotwórczy gaz sączący się z granitu do piwnic — druga po paleniu przyczyna raka płuc.
Radon (Rn) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 86 |
|---|---|
| Masa atomowa | 222 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6p⁶ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 18, 8 |
| Elektrony walencyjne | 8 |
| Grupa / okres | 18 / 6 |
| Blok | p |
| Rodzina | Gazy szlachetne |
| Stan skupienia (20 °C) | gaz |
| Temperatura topnienia | -71 °C |
| Temperatura wrzenia | -61.7 °C |
| Gęstość | 0.00973 g/cm³ |
| Odkrycie | 1900, Friedrich Ernst Dorn |
| Pochodzenie nazwy | od radu |
| Promieniotwórczy | tak |
Kontekst historyczny odkrycia
Przełom XIX i XX wieku to czas widm, wyładowań i promieniotwórczości. Radon wyodrębniono w 1900 roku (Friedrich Ernst Dorn) — w epoce, gdy Maria Skłodowska-Curie przerabiała tony odpadów po uranie, a fizyka i chemia zaczęły mówić jednym językiem.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Radon (Rn) to pierwiastek numer 86, blok p, okres 6, grupa 18. W temperaturze pokojowej jest gazem — nie zobaczysz go, dopóki czegoś z nim nie zrobisz. Topi się przy -71 °C, wrze przy -61.7 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 9 stopni. Gęstość 0.00973 g/cm³ — mniejsza niż wody, więc na wodzie by pływał (gdyby z nią nie reagował). Jest promieniotwórczy: jądro rozpada się samo, a każda praca z nim to praca w osłonach.
Głos historii: 1900
Odkrycie: 1900 rok, Friedrich Ernst Dorn. Nazwa: od radu.
Głos codzienności: gaz szlachetny
Promieniotwórczy gaz sączący się z granitu do piwnic — druga po paleniu przyczyna raka płuc. Gazy szlachetne nie chcą reagować z niczym, więc używamy ich tam, gdzie potrzebna jest obojętna atmosfera albo świecenie.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Radon (Rn) — budowa atomu
86 protonów i 86 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–32–18–8). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6p⁶, elektronów walencyjnych: 8.
Radon (Rn) — rodzina
Gaz szlachetny ma komplet elektronów na ostatniej powłoce, więc chemicznie jest niemal całkowicie obojętny.
Radon (Rn) — rok 1900
Odkrycie przypisuje się: Friedrich Ernst Dorn. Nazwa pochodzi od: od radu.
Radon (Rn) — promieniotwórczy
Każdy izotop radon rozpada się samoczynnie. W naturze towarzyszy rudom uranu i toru.
Radon (Rn) — miejsce w tablicy
Grupa 18, okres 6, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Astat i Frans. Kolor karty w naszej tablicy to gazy szlachetne.
Powiązane artykuły
- Dlaczego neon świeci na czerwono, a „neony” w mieście wcale nie są z neonu — Neon, argon, ksenon, krypton i hel: skąd bierze się kolor świecącej rurki, dlaczego gazy szlachetne z niczym nie reagują i czemu większość miejskich neonów to argon z rtęcią.
- Radioaktywność bez paniki — banany, granitowy blat i radon w piwnicy — Skąd bierze się naturalne promieniowanie tła, ile realnie „świecą” banany i granit, dlaczego radon jest jedynym, którym warto się przejąć, i jak czytać dawki w milisiwertach.
- Metale alkaliczne — lit, sód, potas i cała chemia twojego nastroju — Lit, sód, potas, rubid, cez i frans: rodzina pierwiastków, które wybuchają w wodzie, przewodzą myśli i od lat 40. stabilizują nastrój. Chemia, historia i psychologia w jednym.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.