Selen (Se) — pierwiastek nr 34
Selen (Se), liczba atomowa 34: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Zmienia przewodnictwo pod wpływem światła — na tym stały…
Selen (Se), liczba atomowa 34, niemetale. Zmienia przewodnictwo pod wpływem światła — na tym stały pierwsze fotokomórki i kserokopiarki. Mikroelement niezbędny dla tarczycy.
Selen (Se) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 34 |
|---|---|
| Masa atomowa | 78.971 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ar] 4s² 3d¹⁰ 4p⁴ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 6 |
| Elektrony walencyjne | 6 |
| Grupa / okres | 16 / 4 |
| Blok | p |
| Rodzina | Niemetale |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 221 °C |
| Temperatura wrzenia | 685 °C |
| Gęstość | 4.81 g/cm³ |
| Odkrycie | 1817, Jöns Jacob Berzelius |
| Pochodzenie nazwy | gr. selene — Księżyc |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Selen odkryto w 1817 roku (Jöns Jacob Berzelius). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. selene — Księżyc.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Selen (Se) to pierwiastek numer 34, blok p, okres 4, grupa 16. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 221 °C, wrze przy 685 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 464 stopni. Gęstość 4.81 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1817
Odkrycie: 1817 rok, Jöns Jacob Berzelius. Nazwa: gr. selene — Księżyc. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: niemetal
Zmienia przewodnictwo pod wpływem światła — na tym stały pierwsze fotokomórki i kserokopiarki. Mikroelement niezbędny dla tarczycy. Niemetale krążą wokół nas jako gazy, minerały i budulec żywych organizmów.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Selen (Se) — budowa atomu
34 protonów i 34 elektronów rozłożonych na 4 powłokach (2–8–18–6). Konfiguracja: [Ar] 4s² 3d¹⁰ 4p⁴, elektronów walencyjnych: 6.
Selen (Se) — rodzina
Niemetale wolą przyjmować elektrony niż je oddawać, dlatego tworzą wiązania kowalencyjne i budują materię ożywioną.
Selen (Se) — rok 1817
Odkrycie przypisuje się: Jöns Jacob Berzelius. Nazwa pochodzi od: gr. selene — Księżyc.
Selen (Se) — miejsce w tablicy
Grupa 16, okres 4, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Arsen i Brom. Kolor karty w naszej tablicy to niemetale.
Powiązane artykuły
- Historia pieczarki — jak grzyb z paryskich katakumb podbił świat — Od dzikiej łąki, przez katakumby Paryża, po polskie hale szampiniona. Historia pieczarki dwuzarodnikowej, najczęściej jedzonego grzyba świata.
- Jajko — cholesterol, cholina i mit „trzech jajek dziennie” — Co naprawdę mówią badania o cholesterolu z jajek, dlaczego cholina jest najbardziej niedocenianą substancją w polskiej diecie i ile jajek dziennie faktycznie można zjeść.
- Warzywa vs mięso — kto naprawdę wygrywa w witaminach, wchłanianiu i sytości (twarde dane, bez ideologii) — Porównanie warzyw i mięsa w konkretnych liczbach: żelazo hemowe vs niehemowe (wchłanianie 25% vs 2–8%), B12 (mięso 100%, warzywa 0%), białko i lizyna, witamina C, cynk, kwas foliowy. Skala wchłaniania i praktyczne wnioski — bez ideologii.
Selen w grach wskazuje.pl
- Warzywniak Kamila — Selen w kartotekach Warzywniaka — szlak Nrf2
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.