Hauntologia — co to znaczy?
Derrida, Mark Fisher, Burial, The Caretaker. Muzyka nawiedzona przez utopie, które nam obiecano i nie nadeszły.
Estetyka „nawiedzenia przez przyszłości, które nie nadeszły" — muzyka i sztuka tęskniąca za utopiami, których nasze pokolenie miało zdążyć.
Skąd to się wzięło
Termin ukuł Jacques Derrida w „Widmach Marksa" (1993), grając słowem „ontologia" — coś, co jest, ale w trybie widma. Krytyk kultury Mark Fisher (2006–2014) przełożył to na estetykę muzyki brytyjskiej wytwórni Ghost Box i artystów jak Burial, The Caretaker, Boards of Canada.
Mark Fisher pisał: pokolenie wychowane w latach 80. miało obiecane latające samochody, kolonizację Marsa i koniec pracy. Zamiast tego dostało kryzys klimatyczny, prekaryjne prace i Facebooka. Hauntologia jest dźwiękiem tej utraty — nagraniami tak, jakby taśma była wyblakła, jakby przyszłość była już wspomnieniem.
Czy to działa
Muzycznie: dużo szumu taśmy, sample z brytyjskich programów edukacyjnych BBC z lat 70., klawesyny i syntezatory z bibliotecznych soundtracków, powolne tempa. Album „Everywhere at the End of Time" The Caretaker (2016–2019) to dziś jedno z najgłośniejszych dzieł tego nurtu — sześć godzin muzyki naśladującej demencję.
Filozoficznie: hauntologia proponuje, że tęsknota za przeszłością nie zawsze jest reakcyjna. Czasem jest tęsknotą za wersją przyszłości, którą nam obiecano.
W świecie wskazuje.pl
„Teraz przeszłość", „Never Die" i „Come Closer Now" są nasze najbardziej hauntologiczne utwory — o tym, jak ludzie i noce wracają jak nagrania z zatartej kasety.