Bizmut (Bi) — pierwiastek nr 83
Bizmut (Bi), liczba atomowa 83: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Tworzy tęczowe, schodkowe kryształy jak z gry…
Bizmut (Bi), liczba atomowa 83, metale poprzejściowe. Tworzy tęczowe, schodkowe kryształy jak z gry komputerowej. Formalnie promieniotwórczy, ale jego czas połowicznego rozpadu przekracza wiek Wszechświata miliard razy.
Bizmut (Bi) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 83 |
|---|---|
| Masa atomowa | 208.98 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6p³ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 18, 5 |
| Elektrony walencyjne | 5 |
| Grupa / okres | 15 / 6 |
| Blok | p |
| Rodzina | Metale poprzejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 271.4 °C |
| Temperatura wrzenia | 1564 °C |
| Gęstość | 9.78 g/cm³ |
| Odkrycie | 1753, Claude François Geoffroy |
| Pochodzenie nazwy | niem. weisse Masse — biała masa |
| Promieniotwórczy | tak |
Kontekst historyczny odkrycia
Bizmut odkryto w 1753 roku (Claude François Geoffroy). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: niem. weisse Masse — biała masa.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Bizmut (Bi) to pierwiastek numer 83, blok p, okres 6, grupa 15. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 271.4 °C, wrze przy 1564 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 1293 stopni. Gęstość 9.78 g/cm³. Jest promieniotwórczy: jądro rozpada się samo, a każda praca z nim to praca w osłonach.
Głos historii: 1753
Odkrycie: 1753 rok, Claude François Geoffroy. Nazwa: niem. weisse Masse — biała masa. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: poprzejściowy
Tworzy tęczowe, schodkowe kryształy jak z gry komputerowej. Formalnie promieniotwórczy, ale jego czas połowicznego rozpadu przekracza wiek Wszechświata miliard razy. Metale poprzejściowe są miękkie i topią się nisko — stąd lutowanie, odlewy, folie i powłoki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Bizmut (Bi) — budowa atomu
83 protonów i 83 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–32–18–5). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6p³, elektronów walencyjnych: 5.
Bizmut (Bi) — rodzina
Metale poprzejściowe są miękkie i nisko topliwe — bliżej im do niemetali niż typowym metalom.
Bizmut (Bi) — rok 1753
Odkrycie przypisuje się: Claude François Geoffroy. Nazwa pochodzi od: niem. weisse Masse — biała masa.
Bizmut (Bi) — promieniotwórczy
Każdy izotop bizmut rozpada się samoczynnie. W naturze towarzyszy rudom uranu i toru.
Bizmut (Bi) — miejsce w tablicy
Grupa 15, okres 6, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Ołów i Polon. Kolor karty w naszej tablicy to metale poprzejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.