Cyrkon (Zr) — pierwiastek nr 40
Cyrkon (Zr), liczba atomowa 40: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Kryształy cyrkonu z Australii mają 4,4 mld lat — to…
Cyrkon (Zr), liczba atomowa 40, metale przejściowe. Kryształy cyrkonu z Australii mają 4,4 mld lat — to najstarsza rzecz na Ziemi. Koszulki paliwowe reaktorów robi się z jego stopów.
Cyrkon (Zr) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 40 |
|---|---|
| Masa atomowa | 91.224 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Kr] 5s² 4d² |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 10, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 4 / 5 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1855 °C |
| Temperatura wrzenia | 4409 °C |
| Gęstość | 6.52 g/cm³ |
| Odkrycie | 1789, Martin Heinrich Klaproth |
| Pochodzenie nazwy | pers. zargun — złocisty |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Cyrkon odkryto w 1789 roku (Martin Heinrich Klaproth). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: pers. zargun — złocisty.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Cyrkon (Zr) to pierwiastek numer 40, blok d, okres 5, grupa 4. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1855 °C, wrze przy 4409 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2554 stopni. Gęstość 6.52 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1789
Odkrycie: 1789 rok, Martin Heinrich Klaproth. Nazwa: pers. zargun — złocisty. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Kryształy cyrkonu z Australii mają 4,4 mld lat — to najstarsza rzecz na Ziemi. Koszulki paliwowe reaktorów robi się z jego stopów. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Cyrkon (Zr) — budowa atomu
40 protonów i 40 elektronów rozłożonych na 5 powłokach (2–8–18–10–2). Konfiguracja: [Kr] 5s² 4d², elektronów walencyjnych: 2.
Cyrkon (Zr) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Cyrkon (Zr) — rok 1789
Odkrycie przypisuje się: Martin Heinrich Klaproth. Nazwa pochodzi od: pers. zargun — złocisty.
Cyrkon (Zr) — miejsce w tablicy
Grupa 4, okres 5, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Itr i Niob. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.