Fosfor (P) — pierwiastek nr 15
Fosfor (P), liczba atomowa 15: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Odkryty w destylowanym moczu przez alchemika szukającego…
Fosfor (P), liczba atomowa 15, niemetale. Odkryty w destylowanym moczu przez alchemika szukającego złota. Biała odmiana świeci w ciemności i zapala się sama w powietrzu.
Fosfor (P) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 15 |
|---|---|
| Masa atomowa | 30.974 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ne] 3s² 3p³ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 5 |
| Elektrony walencyjne | 5 |
| Grupa / okres | 15 / 3 |
| Blok | p |
| Rodzina | Niemetale |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 44.1 °C |
| Temperatura wrzenia | 280.5 °C |
| Gęstość | 1.82 g/cm³ |
| Odkrycie | 1669, Hennig Brand |
| Pochodzenie nazwy | gr. phosphoros — niosący światło |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Fosfor odkryto w 1669 roku (Hennig Brand). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. phosphoros — niosący światło.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Fosfor (P) to pierwiastek numer 15, blok p, okres 3, grupa 15. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 44.1 °C, wrze przy 280.5 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 236 stopni. Gęstość 1.82 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1669
Odkrycie: 1669 rok, Hennig Brand. Nazwa: gr. phosphoros — niosący światło.
Głos codzienności: niemetal
Odkryty w destylowanym moczu przez alchemika szukającego złota. Biała odmiana świeci w ciemności i zapala się sama w powietrzu. Niemetale krążą wokół nas jako gazy, minerały i budulec żywych organizmów.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Fosfor (P) — ciekawostka
Hennig Brand odparował ok. 5500 litrów moczu, zanim zobaczył świecącą substancję.
Fosfor (P) — ciekawostka
Fosfor jest wąskim gardłem rolnictwa — złoża fosforytów są skończone i skoncentrowane w kilku krajach.
Fosfor (P) — budowa atomu
15 protonów i 15 elektronów rozłożonych na 3 powłokach (2–8–5). Konfiguracja: [Ne] 3s² 3p³, elektronów walencyjnych: 5.
Fosfor (P) — rodzina
Niemetale wolą przyjmować elektrony niż je oddawać, dlatego tworzą wiązania kowalencyjne i budują materię ożywioną.
Fosfor (P) — rok 1669
Odkrycie przypisuje się: Hennig Brand. Nazwa pochodzi od: gr. phosphoros — niosący światło.
Fosfor (P) — miejsce w tablicy
Grupa 15, okres 3, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Krzem i Siarka. Kolor karty w naszej tablicy to niemetale.
Powiązane artykuły
- CHNOPS — sześć pierwiastków, z których składa się prawie każdy organizm — Węgiel, wodór, azot, tlen, fosfor i siarka to około 99% masy każdego organizmu. Co dokładnie robi każdy z nich, dlaczego akurat te i skąd się wzięły w twoim ciele.
Fosfor w grach wskazuje.pl
- Warzywniak Kamila — Ziemniak — fosfor i energia w komórce
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.