Ksenon (Xe) — pierwiastek nr 54
Ksenon (Xe), liczba atomowa 54: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Lampy błyskowe i reflektory ksenonowe. Bywa anestetykiem i…
Ksenon (Xe), liczba atomowa 54, gazy szlachetne. Lampy błyskowe i reflektory ksenonowe. Bywa anestetykiem i paliwem silników jonowych sond kosmicznych.
Ksenon (Xe) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 54 |
|---|---|
| Masa atomowa | 131.29 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Kr] 5s² 4d¹⁰ 5p⁶ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 18, 8 |
| Elektrony walencyjne | 8 |
| Grupa / okres | 18 / 5 |
| Blok | p |
| Rodzina | Gazy szlachetne |
| Stan skupienia (20 °C) | gaz |
| Temperatura topnienia | -111.8 °C |
| Temperatura wrzenia | -108 °C |
| Gęstość | 0.005894 g/cm³ |
| Odkrycie | 1898, William Ramsay, Morris Travers |
| Pochodzenie nazwy | gr. xenos — obcy |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Przełom XIX i XX wieku to czas widm, wyładowań i promieniotwórczości. Ksenon wyodrębniono w 1898 roku (William Ramsay, Morris Travers) — w epoce, gdy Maria Skłodowska-Curie przerabiała tony odpadów po uranie, a fizyka i chemia zaczęły mówić jednym językiem.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Ksenon (Xe) to pierwiastek numer 54, blok p, okres 5, grupa 18. W temperaturze pokojowej jest gazem — nie zobaczysz go, dopóki czegoś z nim nie zrobisz. Topi się przy -111.8 °C, wrze przy -108 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 4 stopni. Gęstość 0.005894 g/cm³ — mniejsza niż wody, więc na wodzie by pływał (gdyby z nią nie reagował). Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1898
Odkrycie: 1898 rok, William Ramsay, Morris Travers. Nazwa: gr. xenos — obcy. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: gaz szlachetny
Lampy błyskowe i reflektory ksenonowe. Bywa anestetykiem i paliwem silników jonowych sond kosmicznych. Gazy szlachetne nie chcą reagować z niczym, więc używamy ich tam, gdzie potrzebna jest obojętna atmosfera albo świecenie.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Ksenon (Xe) — ciekawostka
Znieczula, choć jest gazem szlachetnym — mechanizm do dziś nie jest w pełni wyjaśniony.
Ksenon (Xe) — ciekawostka
Silniki jonowe sond kosmicznych wyrzucają właśnie jony ksenonu.
Ksenon (Xe) — budowa atomu
54 protonów i 54 elektronów rozłożonych na 5 powłokach (2–8–18–18–8). Konfiguracja: [Kr] 5s² 4d¹⁰ 5p⁶, elektronów walencyjnych: 8.
Ksenon (Xe) — rodzina
Gaz szlachetny ma komplet elektronów na ostatniej powłoce, więc chemicznie jest niemal całkowicie obojętny.
Ksenon (Xe) — rok 1898
Odkrycie przypisuje się: William Ramsay, Morris Travers. Nazwa pochodzi od: gr. xenos — obcy.
Ksenon (Xe) — miejsce w tablicy
Grupa 18, okres 5, blok p. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Jod i Cez. Kolor karty w naszej tablicy to gazy szlachetne.
Powiązane artykuły
- Dlaczego neon świeci na czerwono, a „neony” w mieście wcale nie są z neonu — Neon, argon, ksenon, krypton i hel: skąd bierze się kolor świecącej rurki, dlaczego gazy szlachetne z niczym nie reagują i czemu większość miejskich neonów to argon z rtęcią.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.