Mangan (Mn) — pierwiastek nr 25
Mangan (Mn), liczba atomowa 25: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Bez niego stal jest krucha. Jego tlenki barwiły jaskiniowe…
Mangan (Mn), liczba atomowa 25, metale przejściowe. Bez niego stal jest krucha. Jego tlenki barwiły jaskiniowe malowidła w Lascaux.
Mangan (Mn) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 25 |
|---|---|
| Masa atomowa | 54.938 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ar] 4s² 3d⁵ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 13, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 7 / 4 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1246 °C |
| Temperatura wrzenia | 2061 °C |
| Gęstość | 7.21 g/cm³ |
| Odkrycie | 1774, Johan Gottlieb Gahn |
| Pochodzenie nazwy | od Magnezji |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Mangan odkryto w 1774 roku (Johan Gottlieb Gahn). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: od Magnezji.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Mangan (Mn) to pierwiastek numer 25, blok d, okres 4, grupa 7. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1246 °C, wrze przy 2061 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 815 stopni. Gęstość 7.21 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1774
Odkrycie: 1774 rok, Johan Gottlieb Gahn. Nazwa: od Magnezji. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Bez niego stal jest krucha. Jego tlenki barwiły jaskiniowe malowidła w Lascaux. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Mangan (Mn) — budowa atomu
25 protonów i 25 elektronów rozłożonych na 4 powłokach (2–8–13–2). Konfiguracja: [Ar] 4s² 3d⁵, elektronów walencyjnych: 2.
Mangan (Mn) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Mangan (Mn) — rok 1774
Odkrycie przypisuje się: Johan Gottlieb Gahn. Nazwa pochodzi od: od Magnezji.
Mangan (Mn) — miejsce w tablicy
Grupa 7, okres 4, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Chrom i Żelazo. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Powiązane artykuły
- Ołów, rtęć, mangan — metale, które potrafią zmienić charakter człowieka — Ołów w benzynie, rtęć u kapeluszników, mangan u spawaczy, tal jako trucizna doskonała: jak metale ciężkie wpływają na układ nerwowy i co z tego zostało w naszych domach.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.