Neodym (Nd) — pierwiastek nr 60
Neodym (Nd), liczba atomowa 60: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Magnesy neodymowe są tak silne, że potrafią złamać palce…
Neodym (Nd), liczba atomowa 60, lantanowce. Magnesy neodymowe są tak silne, że potrafią złamać palce. Siedzą w każdym głośniku, dysku i silniku elektrycznym.
Neodym (Nd) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 60 |
|---|---|
| Masa atomowa | 144.24 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f⁴ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 22, 8, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 3 / 6 |
| Blok | f |
| Rodzina | Lantanowce |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1024 °C |
| Temperatura wrzenia | 3074 °C |
| Gęstość | 7.01 g/cm³ |
| Odkrycie | 1885, Carl Auer von Welsbach |
| Pochodzenie nazwy | gr. neos didymos — nowy bliźniak |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Neodym odkryto w 1885 roku (Carl Auer von Welsbach). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: gr. neos didymos — nowy bliźniak.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Neodym (Nd) to pierwiastek numer 60, blok f, okres 6, grupa 3. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1024 °C, wrze przy 3074 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2050 stopni. Gęstość 7.01 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1885
Odkrycie: 1885 rok, Carl Auer von Welsbach. Nazwa: gr. neos didymos — nowy bliźniak. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: lantanowiec
Magnesy neodymowe są tak silne, że potrafią złamać palce. Siedzą w każdym głośniku, dysku i silniku elektrycznym. Lantanowce to ciche serce elektroniki: magnesy, luminofory ekranów, lasery i optyka.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Neodym (Nd) — budowa atomu
60 protonów i 60 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–22–8–2). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f⁴, elektronów walencyjnych: 2.
Neodym (Nd) — rodzina
Lantanowce to „metale ziem rzadkich”, które wcale nie są rzadkie — trudne jest ich rozdzielenie, bo są niemal identyczne chemicznie.
Neodym (Nd) — rok 1885
Odkrycie przypisuje się: Carl Auer von Welsbach. Nazwa pochodzi od: gr. neos didymos — nowy bliźniak.
Neodym (Nd) — miejsce w tablicy
Grupa 3, okres 6, blok f. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Prazeodym i Promet. Kolor karty w naszej tablicy to lantanowce.
Powiązane artykuły
- Siedemnaście metali w twojej kieszeni — lantanowce, bez których nie ma telefonu — Neodym, dysproz, europ, itr: co robią metale ziem rzadkich w telefonie, dlaczego wcale nie są rzadkie i skąd bierze się problem z ich wydobyciem oraz recyklingiem.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.