Nikiel (Ni) — pierwiastek nr 28
Nikiel (Ni), liczba atomowa 28: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Odporny na korozję, stąd monety i stal nierdzewna. Częsty…
Nikiel (Ni), liczba atomowa 28, metale przejściowe. Odporny na korozję, stąd monety i stal nierdzewna. Częsty alergen w tanich kolczykach.
Nikiel (Ni) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 28 |
|---|---|
| Masa atomowa | 58.693 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Ar] 4s² 3d⁸ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 16, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 10 / 4 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1455 °C |
| Temperatura wrzenia | 2913 °C |
| Gęstość | 8.908 g/cm³ |
| Odkrycie | 1751, Axel Fredrik Cronstedt |
| Pochodzenie nazwy | niem. Kupfernickel — miedź diabła |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Nikiel odkryto w 1751 roku (Axel Fredrik Cronstedt). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: niem. Kupfernickel — miedź diabła.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Nikiel (Ni) to pierwiastek numer 28, blok d, okres 4, grupa 10. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1455 °C, wrze przy 2913 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 1458 stopni. Gęstość 8.908 g/cm³. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1751
Odkrycie: 1751 rok, Axel Fredrik Cronstedt. Nazwa: niem. Kupfernickel — miedź diabła. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Odporny na korozję, stąd monety i stal nierdzewna. Częsty alergen w tanich kolczykach. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Nikiel (Ni) — ciekawostka
Najczęstsza przyczyna kontaktowej alergii metalicznej — stąd limity w biżuterii.
Nikiel (Ni) — ciekawostka
Stal nierdzewna to żelazo z chromem i właśnie niklem.
Nikiel (Ni) — budowa atomu
28 protonów i 28 elektronów rozłożonych na 4 powłokach (2–8–16–2). Konfiguracja: [Ar] 4s² 3d⁸, elektronów walencyjnych: 2.
Nikiel (Ni) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Nikiel (Ni) — rok 1751
Odkrycie przypisuje się: Axel Fredrik Cronstedt. Nazwa pochodzi od: niem. Kupfernickel — miedź diabła.
Nikiel (Ni) — miejsce w tablicy
Grupa 10, okres 4, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Kobalt i Miedź. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.