Tantal (Ta) — pierwiastek nr 73
Tantal (Ta), liczba atomowa 73: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Kondensatory tantalowe są w każdym smartfonie — i dlatego…
Tantal (Ta), liczba atomowa 73, metale przejściowe. Kondensatory tantalowe są w każdym smartfonie — i dlatego koltan bywa surowcem konfliktowym. Odporny na kwasy jak niewiele metali.
Tantal (Ta) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 73 |
|---|---|
| Masa atomowa | 180.95 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d³ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 11, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 5 / 6 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 3017 °C |
| Temperatura wrzenia | 5458 °C |
| Gęstość | 16.69 g/cm³ |
| Odkrycie | 1802, Anders Gustaf Ekeberg |
| Pochodzenie nazwy | od Tantala z mitologii |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Tantal odkryto w 1802 roku (Anders Gustaf Ekeberg). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: od Tantala z mitologii.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Tantal (Ta) to pierwiastek numer 73, blok d, okres 6, grupa 5. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 3017 °C, wrze przy 5458 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2441 stopni. Gęstość 16.69 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1802
Odkrycie: 1802 rok, Anders Gustaf Ekeberg. Nazwa: od Tantala z mitologii. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Kondensatory tantalowe są w każdym smartfonie — i dlatego koltan bywa surowcem konfliktowym. Odporny na kwasy jak niewiele metali. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Tantal (Ta) — budowa atomu
73 protonów i 73 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–32–11–2). Konfiguracja: [Xe] 6s² 4f¹⁴ 5d³, elektronów walencyjnych: 2.
Tantal (Ta) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Tantal (Ta) — rok 1802
Odkrycie przypisuje się: Anders Gustaf Ekeberg. Nazwa pochodzi od: od Tantala z mitologii.
Tantal (Ta) — ogniotrwały
Topi się dopiero w 3017 °C — powyżej temperatury płomienia palnika acetylenowego.
Tantal (Ta) — miejsce w tablicy
Grupa 5, okres 6, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Hafn i Wolfram. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.