Platyna (Pt) — pierwiastek nr 78
Platyna (Pt), liczba atomowa 78: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Hiszpanie uznali ją najpierw za wadliwe srebro i…
Platyna (Pt), liczba atomowa 78, metale przejściowe. Hiszpanie uznali ją najpierw za wadliwe srebro i wyrzucali. Dziś w katalizatorach, biżuterii i chemioterapii (cisplatyna).
Platyna (Pt) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 78 |
|---|---|
| Masa atomowa | 195.08 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Xe] 4f¹⁴ 5d⁹ 6s¹ |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 16, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 10 / 6 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 1768.3 °C |
| Temperatura wrzenia | 3825 °C |
| Gęstość | 21.45 g/cm³ |
| Odkrycie | 1735, Antonio de Ulloa |
| Pochodzenie nazwy | hiszp. platina — srebrzynka |
| Promieniotwórczy | nie |
Kontekst historyczny odkrycia
Platyna odkryto w 1735 roku (Antonio de Ulloa). To epoka wagi analitycznej i cierpliwych rozkładów: chemicy rozbierali minerały na części i nazywali to, co zostawało, gdy zabrakło już znanych składników. Nazwa mówi resztę: hiszp. platina — srebrzynka.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Platyna (Pt) to pierwiastek numer 78, blok d, okres 6, grupa 10. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 1768.3 °C, wrze przy 3825 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 2057 stopni. Gęstość 21.45 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Nie jest promieniotwórczy — jego jądra są trwałe.
Głos historii: 1735
Odkrycie: 1735 rok, Antonio de Ulloa. Nazwa: hiszp. platina — srebrzynka. Wpisuje się w wielką falę chemii przełomu XVIII i XIX wieku, gdy tablica pierwiastków dopiero się zapełniała.
Głos codzienności: przejściowy
Hiszpanie uznali ją najpierw za wadliwe srebro i wyrzucali. Dziś w katalizatorach, biżuterii i chemioterapii (cisplatyna). Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Platyna (Pt) — ciekawostka
Hiszpanie w Ameryce Południowej uznali ją za wadliwe srebro („platina” = srebrzynka) i wyrzucali.
Platyna (Pt) — ciekawostka
Dziś siedzi w katalizatorach samochodowych i rozrusznikach serca.
Platyna (Pt) — budowa atomu
78 protonów i 78 elektronów rozłożonych na 6 powłokach (2–8–18–32–16–2). Konfiguracja: [Xe] 4f¹⁴ 5d⁹ 6s¹, elektronów walencyjnych: 2.
Platyna (Pt) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Platyna (Pt) — rok 1735
Odkrycie przypisuje się: Antonio de Ulloa. Nazwa pochodzi od: hiszp. platina — srebrzynka.
Platyna (Pt) — ciężar
Przy gęstości 21.45 g/cm³ litrowa butelka tego pierwiastka ważyłaby ponad 21 kg.
Platyna (Pt) — miejsce w tablicy
Grupa 10, okres 6, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Iryd i Złoto. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.