Rutherford (Rf) — pierwiastek nr 104
Rutherford (Rf), liczba atomowa 104: właściwości, historia odkrycia, pochodzenie nazwy i zastosowania. Pierwszy transaktynowiec i bohater „wojny o…
Rutherford (Rf), liczba atomowa 104, metale przejściowe. Pierwszy transaktynowiec i bohater „wojny o pierwiastki” między blokiem wschodnim a zachodnim.
Rutherford (Rf) — właściwości w tabeli
| Liczba atomowa | 104 |
|---|---|
| Masa atomowa | 267 u |
| Konfiguracja elektronowa | [Rn] 7s² 5f¹⁴ 6d² |
| Elektrony na powłokach | 2, 8, 18, 32, 32, 10, 2 |
| Elektrony walencyjne | 2 |
| Grupa / okres | 4 / 7 |
| Blok | d |
| Rodzina | Metale przejściowe |
| Stan skupienia (20 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 2100 °C |
| Temperatura wrzenia | 5500 °C |
| Gęstość | 23.2 g/cm³ |
| Odkrycie | 1964, Dubna / Berkeley |
| Pochodzenie nazwy | na cześć Ernesta Rutherforda |
| Promieniotwórczy | tak |
Kontekst historyczny odkrycia
Rutherford nie leżał w żadnej skale. W 1964 roku (Dubna / Berkeley) wytworzono go sztucznie, bombardując cięższe jądra lżejszymi. Takie pierwiastki żyją krótko, a ich „istnienie” potwierdza się po śladach rozpadu, nie po bryłce w gablocie.
Laboratorium, historia, codzienność
Głos laboratorium: twarde dane
Rutherford (Rf) to pierwiastek numer 104, blok d, okres 7, grupa 4. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 2100 °C, wrze przy 5500 °C — okno „na ciekło” ma szerokość około 3400 stopni. Gęstość 23.2 g/cm³ — mała bryłka waży zaskakująco dużo. Jest promieniotwórczy: jądro rozpada się samo, a każda praca z nim to praca w osłonach.
Głos historii: 1964
Odkrycie: 1964 rok, Dubna / Berkeley. Nazwa: na cześć Ernesta Rutherforda. To pierwiastek pracowni, nie kopalni: powstał w akceleratorze albo w reaktorze, w ilościach liczonych czasem w pojedynczych atomach.
Głos codzienności: przejściowy
Pierwszy transaktynowiec i bohater „wojny o pierwiastki” między blokiem wschodnim a zachodnim. Metale przejściowe to warsztat cywilizacji: stopy, narzędzia, katalizatory, styki i barwniki.
Ciekawostki i najczęstsze pytania
Rutherford (Rf) — budowa atomu
104 protonów i 104 elektronów rozłożonych na 7 powłokach (2–8–18–32–32–10–2). Konfiguracja: [Rn] 7s² 5f¹⁴ 6d², elektronów walencyjnych: 2.
Rutherford (Rf) — rodzina
Metale przejściowe zapełniają orbitale d, dlatego mają po kilka stopni utlenienia i dają barwne związki.
Rutherford (Rf) — rok 1964
Odkrycie przypisuje się: Dubna / Berkeley. Nazwa pochodzi od: na cześć Ernesta Rutherforda.
Rutherford (Rf) — promieniotwórczy
Każdy izotop rutherford rozpada się samoczynnie. To pierwiastek transuranowy — na Ziemi praktycznie nie występuje naturalnie, powstaje w akceleratorach i reaktorach.
Rutherford (Rf) — ciężar
Przy gęstości 23.2 g/cm³ litrowa butelka tego pierwiastka ważyłaby ponad 23 kg.
Rutherford (Rf) — miejsce w tablicy
Grupa 4, okres 7, blok d. Sąsiedzi w kolejności liczby atomowej: Lorens i Dubn. Kolor karty w naszej tablicy to metale przejściowe.
Zobacz cały układ okresowy
Neonowa tablica pierwiastków — 118 kartotek po polsku, filtry rodzin i wykres odkryć.